Bystra (Bystrá) to najwyższy szczyt Tatr Zachodnich, mierzący aż 2 248 m n.p.m. i położony w całości po słowackiej stronie gór. Ze względu na swoje centralne położenie oraz imponującą wysokość względną, wierzchołek jest fantastycznym punktem widokowym tak na Tatry Zachodnie, jak i na Tatry Wysokie. Łatwa dostępność szczytu powoduje, że już od początku XIX wieku Bystra jest chętnie odwiedzana przez spragnionych wrażeń turystów. Ponieważ jednak dzisiejsza popularność góry nie jest przesadnie wysoka, nawet w letnie weekendy jesteście w stanie uświadczyć tutaj nieco ciszy i spokoju.
Wycieczka Bystrą od strony polskiej nie jest trudna technicznie, ale dla mniej wprawionych piechurów może być pewnym wyzwaniem kondycyjnym. Do zrobienia jest bowiem 14 km i 1 400 metrów różnicy wysokości, a przecież warto byłoby jeszcze wrócić :D. W niniejszym wpisie opiszę wejście na Bystrą z Kir – przez Dolinę Kościeliska i Ornak. W drodze powrotnej zahaczę o pobliski Starorobociański Wierch, najwyższy szczyt polskich Tatr Zachodnich oraz wrócę czarnym szlakiem przez Dolinę Starorobociańską. Zapraszam serdecznie!
Spis treści
- Start z Doliny Kościeliska
- Podejście na przełęcz Iwaniacką oraz na grzbiet Ornaka
- Spacer zwornikowym grzbietem Ornaka na Raczkową Przęłęcz
- Podejście na Bystrą (2 248 m n.p.m.)
- Szybki skok na Starorobociański Wierch (2 176 m n.p.m.)
- Powrót przez Dolinę Starorobociańską
- Mapa wycieczki
- Bibliografia
Start z Doliny Kościeliska
Dochodzi 7.30, gdy wjeżdżam na duży parking płatny w Kirach (923 m n.p.m.), podtatrzańskiej części wsi Kościelisko. Żwawo wychodzę z samochodu, płacę za miejsce (20 zł za cały dzień) oraz podążam w kierunku punktu kasowego Tatrzańskiego Parku Narodowego. Celem na dziś jest zdobycie Bystrej oraz sąsiadującego z nią Starorobociańskiego Wierchu. Ponieważ prognozy ostrzegają przed popołudniowymi burzami, wycieczkę chcę odbyć całkiem sprawnie.
Trekking rozpoczynam do 6-kilometrowego spaceru szlakiem zielonym przez Dolinę Kościeliska, jeden z najbardziej klasycznych i najszerzej rozpoznawalnych zakątków Tatr. Przez wieki miejsce było intensywnie eksploatowane gospodarczo (górnictwo, pasterstwo), by od początku XIX wieku stać się ulubioną trasą spacerową przybywających do Zakopanego turystów i kuracjuszy. Nie ma w tym zresztą nic dziwnego, bo droga przez Dolinę Kościeliska jest naprawdę piękna. Karmię więc oczy widokiem intensywnej zieleni oraz rozlicznych form skalnych. Spacer jest tym bardziej przyjemny, że jestem w dolinie poza weekendem i jeszcze przed początkiem właściwego sezonu. W rezultacie, zatłoczone zazwyczaj Kościeliska, witają mnie dzisiaj jako niemal całkiem puściutkie.
Po niespełna godzinie od opuszczenia parkingu, melduję się przy rozdrożu szlaków przed schroniskiem PTTK Ornak. Ponieważ czas mam całkiem dobry, decyduję się jeszcze na szybki skok nad pobliski Staw Smreczyński (1 226 m n.p.m.). Aby dojść nad urocze jeziorko, dokładam do trasy 1,2 kilometra spaceru szlakiem czarnym oraz 120 metrów różnicy wysokości. Szlak wiedzie pośród górnoreglowego lasu, starannie ułożonym, kamiennym chodnikiem. Znad stawu roztacza się widok na nieudostępnioną turystycznie część głównej grani Tatr tj. m.in. na wierzchołki Smreczyńskiego Wierchu i Wielkiej Kamienistej.
Podejście na przełęcz Iwaniacką oraz na grzbiet Ornaka
Ze Stawu Smreczyńskiego wracam w taki sam sposób, w jaki do niego dotarłem. Na wspomnianym rozdrożu obieram szlak żółty, który w dwie minutki doprowadza mnie do schroniska PTTK na Hali Ornak (1 109 m n.p.m.). Obiekt zbudowano w latach 1947-1949, a jego pierwszym gospodarzem była legenda polskiego narciarstwa – wielki Stanisław Marusarz.
Schronisko na Hali Ornak leży na wylocie Doliny Pyszniańskiej, będącej górną częścią walnej Doliny Kościeliska. Jeszcze w czasach przedwojennych, dolina była bardzo intensywnie wykorzystywana – tak turystycznie, jak i pastersko. Na Hali Pysznej działało nawet popularne schronisko turystyczne, spalone w 1944 roku przez wycofujących się Niemców. Szlak stanowił jedną z głównych dróg na drugą część Tatr, a także służył turystom zmierzającym na Bystrą. Obecnie, Dolina Pyszniańska leży w obszarze ochrony ścisłej „Pyszna, Tomanowa, Pisana” i nie jest już dostępna dla przeciętnego górołaza. Na Bystrą chodzi się więc „na około”, a więc przez grzbiet Ornaka i Liliowy Karb.
Ze schroniska PTTK kontynuuję szlakiem żółtym, idąc w kierunku przełęczy Iwaniackiej. Przechodzę przez most na Pyszniańskim Potoku oraz przez skraj Wielkiej Polany Ornaczańskiej. To właśnie w tym miejscu kończę łagodny spacer, a rozpoczynam szybkie i intensywne nabywanie wysokości. Podejście na przełęcz Iwaniacką zakłada bowiem zrobienie aż 360 metrów wzniosu na dystansie niespełna dwóch kilometrów. Tętno idzie więc w górę, ale idzie mi się tu naprawdę przyjemnie.
Pół godziny później jestem na przełęczy Iwaniackiej (1 459 m n.p.m.), oddzielającej masyw Ornaka od zakazanego Kominiarskiego Wierchu. Gdybym poszedł prosto, dotarłbym do sąsiedniej Doliny Chochołowskiej. Ja jednak skręcam w lewo – na szlak zielony. Wygodny chodnik pnie się stromo w górę – 300 metrów różnicy wysokości na dystansie zaledwie jednego kilometra! Tym tempem, już po dziesięciu minutach opuszczam górną granicę lasu oraz otrzymuje pierwsze bogate panoramy na pobliskie szczyty Tatr Zachodnich. Wkrótce później opuszczam piętro kosodrzewiny i wychodzę na rozległy, trawiasty grzbiet Ornaka.
Spacer zwornikowym grzbietem Ornaka na Raczkową Przęłęcz
Idąc rozległym, zwornikowym grzbietem Ornaka, stopniowo mijam kolejne jego wierzchołki – Suchy Wierch Ornaczański (1 832 m n.p.m.), Ornak (1 854 m n.p.m.) oraz najwyższy Zadni Ornak (1 867 m n.p.m.). Choć w tatrzańskich dolinach wiosna rozkwitła już w pełni, na grzbietach nadal odczuwalny jest oddech niedawnej zimy. Zrywa się mocniejszy wiatr, a otoczenie zmienia barwy – z jasnozielonej na „szaroburą”.
Widoczność jest jednak świetna, dzięki czemu przez cały, blisko 3-kilometrowy spacer ornaczańskim grzbietem, mogę raczyć się wyjątkowymi panorami na wszystkie strony świata. Przed sobą doskonale widzę dwa cele mojej dzisiejszej wycieczki – Bystrą oraz Starorobociański Wierch. Po lewo znajduje się Dolina Pyszniańska, a nad nią – Smreczyński Wierch, Tomanowy Wierch Polski oraz Czerwone Wierchy. Na drugim planie materializują się natomiast liczne wierzchołki skalistych Tatr Wysokich. Po prawej stronie panorama jest mniej dostojna, a obejmuje w głównej mierze Dolinę Starorobociańską (górną odnogę Doliny Chochołowskiej) oraz wschodnie zbocza Trzydniowiańskiego Wierchu.
Na Ornaku uwagę zwracają pojedyncze wychodnie skalne, ogromne przestrzenie oraz… specyficzne, trudne do opisania poczucie ciszy. Nawet teraz, gdy szukam dobrego określenia na opisanie tego grzbietu, na myśl przychodzi mi głównie słowo „spokojny”.
Z Zadniego Ornaka schodzę do płytkiej przełęczy Kotłowe Siodło, a następnie wychodzę na kolejną kulminację – Kotłową Czubkę (1 840 m n.p.m.). Następnie, schodzę do Siwej Przełęczy (1 812 m n.p.m.), aby w chwilę później całkiem intensywnie podchodzić na Liliowy Karb (150 metrów różnicy wysokości na dystansie zaledwie 0,5 km).
Podejście na Bystrą (2 248 m n.p.m.)
Liliowy Karb (1 959 m n.p.m.) znajduje się na głównej grani Tatr, oddzielając Siwy Zwornik od Liliowych Turni. Skręcam tutaj w prawo, kontynuując wycieczkę grzbietowym szlakiem czerwonym. Po niespełna dwudziestu minutach dochodzę na Banistą Przełęcz (nazywaną również Bystrym Karbem, a po słowacku Bystré sedlo, 1 946 m n.p.m.). W tym miejscu od szlaku czerwonego odbija słowacki szlak niebieski – prosto na szczyt Bystrej.
Oficjalnie trasa jest otwarta wyłącznie w okresie od 16 czerwca do 31 października, toteż opisane w niniejszym wpisie wejście teoretycznie mogłoby zostać potraktowane jako „zimowe” i ukarane mandatem. Generalnie zdaję sobie sprawę, że po słowackiej stronie Tatr funkcjonuje takie obostrzenie, ale wyjeżdżając w góry w czerwcu zupełnie wypadło mi to z głowy. Zresztą… jaki strażnik zadałby sobie tyle trudu, aby wychodzić na Bystrą tylko po to, żeby łapać wchodzących od polskiej strony, pojedynczych turystów?
Szlak niebieski z początku wspina się zachodnim zboczem Bystrej, trawersując boczną kulminację graniczną o nazwie Błyszcz (2 159 m n.p.m.). Następnie, trasa osiąga grzbiet i doprowadza na szczyt od strony północnej. Odcinek jest dosyć stromy (300 metrów różnicy wysokości na kilometrze) oraz przeraźliwie mozolny i jednostajny, ale nie wymaga pokonania żadnych trudności technicznych. Z podejścia roztacza się monumentalny widok na Dolinę Gaborową (ponad 600 metrów w dole!) oraz na pobliskie szczyty Starorobociańskiego Wierchu czy Raczkowej Czuby.
Na Bystrą (2 248 m n.p.m.) wchodzę o godzinie 11.50 tj. nieco ponad cztery godziny od opuszczenia parkingu w Kirach i pół godziny od osiągnięcia Banistej Przełęczy. „Brudne” chmury obejmują już większą część nieba, toteż prognozy na dziś oceniam jako całkiem trafione. Szczęśliwie jednak, panorama widokowa z Bystrej w dalszym ciągu jest bogata i zachwycająca. Najpiękniej prezentują się postrzępione szczyty Tatr Wysokich, z zakrzywionym Krywaniem na czele. Widać także dziesiątki wierzchołków Tatr Zachodnich, wśród których najbardziej wyróżniają się pobliska Wielka Kamienista (na zachodnie) oraz Starorobociański Wierch i Raczkowa Czuba (za wschodzie). Uwagę zwraca również świetna perspektywa w kierunku północnym – na skalną bramę Doliny Kościeliska.
Szybki skok na Starorobociański Wierch (2 176 m n.p.m.)
Z chęci braku kombinowania oraz pogarszającej się pogody, z Bystrej schodzę w ten sam sposób, w jaki się na nią dostałem. Dla ciekawskich dodam jednak, że istnieje pewien wariant alternatywny, pozwalający na subtelną zmianę drogi powrotnej. W tej wersji, zamiast skręcać w szlak niebieski, kontynuujemy prosto, ścieżką grzbietową. Dostajemy się w ten sposób na Błyszcz (2 159 m n.p.m.). Jedni uznają ten punkt za samodzielny szczyt, inni za północną odnogę Bystrej. Ponieważ kulminacja jest bardzo mało wybitna, osobiście skłaniałbym się ku stanowisku drugiemu. Idąc stromym, trawiastym zboczem, z Błyszcza można szybko zejść do granicznego szlaku czerwonego.
Ponieważ zejście zajmuje znacznie mniej czasu, już w kilkanaście minut później z powrotem idę po granicznym szlaku czerwonym. W pewnym momencie schodzę na chwilę ze znakowanej trasy, korzystając z wydeptanej ścieżki nieco poniżej głównego grzbietu. Trakt stanowi bezpośrednie dojście na Gaborową Przełęcz (1 938 m n.p.m.), trawersując kulminację Siwego Zwornika.
Podejście z Gaborowej Przełęczy na Starorobociański Wierch wymaga pokonania ok. 230 metrów różnicy wysokości na dystansie ok. 650 metrów. Jest więc stromo, ale całkiem łatwo – szlak zorganizowany jest tu bowiem w wygodny, porządny chodnik. W tenże sposób, z podejściem rozprawiam się w niespełna 20 minut.
Na Starorobociańskim Wierchu (2 176 m n.p.m.) melduje się o godzinie 12.45, a więc w niespełna godzinę od opuszczenia Bystrej. Zdobycie obu tych szczytów uważam za doskonały komplet, dający 100% górskiej satysfakcji. Starorobociański Wierch to najwyższy szczyt polskiej części Tatr Zachodnich, a patrząc w ogóle – czwarty. Głównym wyróżnikiem względem mojej wcześniejszej panoramy, jest oczywiście widok w kierunku wschodnim – na zwaliste cielsko Bystrej. Aż dziw bierze, gdy człowiek sobie uświadomi, że jeszcze około 100 lat temu strome stoki Bystrej wypasane były niemal całkowicie – od podstawy doliny aż do szczytu.
Powrót przez Dolinę Starorobociańską
Ze Starorobociańskiego Wierchu schodzę z powrotem do Gaborowej Przełęczy, mijam Siwy Zwornik (1 965 m n.p.m.), a następnie wracam na Siwą Przełęcz w masywie Ornaka. W tym momencie, zamiast iść dalej prosto, odbijam w lewo – na szlak czarny, wiodący Doliną Starorobociańską, rozległą odnogą Doliny Chochołowskiej. Wariant ten wybieram głównie z ciekawości, ponieważ tak się składa, że nigdy wcześniej nie miałem okazji tędy iść.
Dla ścisłości dodam, że ze Starorobociańskiego Wierchu można zejść również w drugą stronę. Dochodzi się wówczas na Kończysty Wierch, odbija w prawo – na Trzydniowiański oraz schodzi, wedle wyboru, krótszą trasą do polany Trzydniówka albo dłuższą, przez Dolinę Jarząbczą. W obu przypadkach zejdziemy do Doliny Chochołowskiej.
Pierwszy etap szlaku obejmuje strome zejście zachodnimi stokami Ornaka na tzw. Starorobociańską Rówień (aż 470 metrów różnicy wysokości na dystansie 2 kilometrów). W tym miejscu ścieżka ulega znacznemu wypłaszczeniu i w przeciągu następnych trzech kilometrów doprowadza do zielonego szlaku przez Dolinę Chochołowską. Szlak jest o tyle nietypowy, że w przeciwieństwie do większości tatrzańskich tras, nie uświadczycie tu ani wyrobionych schodów, ani starannie ułożonego chodnika. Zamiast tego, na wielu odcinkach jest bardziej „dziko”, a królują pojedyncze kamienie i sypki żwirek. Jest to dla mnie o tyle problematyczne, że czarnym szlakiem wstępnie planowałem zbiegać. W praktyce jednak, trekkingu wyszło znacznie więcej niż truchtu.
Podobnie jak w innych tatrzańskich dolinach, również i w Dolinie Starorobociańskiej kwitło życie gospodarcze. Liczne kopalnie, intensywny wypas owiec oraz działające przez kilka lat na Starorobociańskiej Równi prywatne schronisko turystyczne sprawiały, że przewijało się tu niegdyś całkiem sporo ludzi. Dzisiaj jest całkiem inaczej. W Dolinie Starorobociańskiej można odnaleźć ciszę i spokój i to nawet w ciepłe, letnie weekendy. Schodząc czarnym szlakiem, warto zwrócić uwagę na fantazyjne skałki na zachodnich stokach Kominiarskiego Wierchu. W dolnych partiach trasy polecam się natomiast obrócić, ponieważ piramidalna sylwetka Starorobiańskiego Wierchu wygląda stąd doprawdy ujmująco.
Ostatnie akcenty trasy mijają mi po odcinkach stosunkowo płaskich. Przez cztery kilometry idę szeroką drogą przez Dolinę Chochołowską, a na Siwej Polanie skręcam w prawo – Ścieżkę pod Reglami. Jest to szlak znakowany na czarno, a biegnący wzdłuż północnej granicy Tatrzańskiego Parku Narodowego. Do samochodu przychodzę nieco po godzinie 15, a więc całą wycieczkę zamknąłem w niespełna ośmiu godzinach. Czas uważam za dobry i całkowicie satysfakcjonujący. Z Tatrami żegnam się natomiast na bardzo krótko, ponieważ już jutro, wraz z Martyną i Jaromirem wyjeżdżam na Słowację – na Hruby Wierch.
Data wycieczki: 6 czerwca 2025 roku
Statystyki wycieczki: 31 km; 1 580 metrów różnicy wysokości
Dziękuję za poświęcenie czasu na przeczytanie mojego wpisu! Jeśli chcesz być na bieżąco z nowymi treściami, zapraszam do śledzenia mnie na Facebooku i Instagramie! Będę wdzięczny za każde polubienie, komentarz i udostępnienie. Jeżeli uważasz moje treści za wartościowe i chcesz mnie wesprzeć, zapraszam do postawienia mi wirtualnej kawy na buycoffee.to.
Mapa wycieczki
Bibliografia
- Nyka J., Nyczanka M, Tatry Polskie, wydanie XXII, Latchorzew 2020.
